Co oznaczają klasy obuwia roboczego S1, S2, S3? Tabela i wyjaśnienie

Klasy S1, S2 i S3 określają poziom ochrony obuwia bezpiecznego zgodnego z normą EN ISO 20345. S1 jest przeznaczona głównie do suchych stanowisk, S2 dodaje odporność cholewki na wodę, a S3 łączy cechy S2 z ochroną przed przebiciem i urzeźbioną podeszwą.

Klasy obuwia roboczego S1–S7 – tabela

Każde obuwie klasy S ma podnosek chroniący palce przed uderzeniem energią 200 J i zgnieceniem siłą do 15 kN. Kolejne klasy dodają następne właściwości ochronne. Poniższe zestawienie uwzględnia wymagania normy EN ISO 20345:2022.

Skrót S1P dotyczy starszego i nadal spotykanego oznaczenia klasy S1 z metalową wkładką antyprzebiciową. W obuwiu certyfikowanym według nowszej normy spotkasz także oznaczenia S1PL i S1PS, zależnie od rodzaju niemetalowej wkładki.

Co oznacza norma EN ISO 20345?

EN ISO 20345 określa wymagania dla obuwia bezpiecznego, czyli wyposażonego w podnosek ochronny. W przeciwieństwie do obuwia zawodowego z grupy O, buty klasy S chronią palce przed uderzeniem i zgnieceniem. Podnosek może być stalowy, aluminiowy albo kompozytowy, ale musi spełniać wymagania określone w normie.

Warto odróżnić trzy grupy obuwia. Obuwie bezpieczne S ma podnosek testowany przy energii 200 J. Obuwie ochronne P, objęte normą EN ISO 20346, ma podnosek o odporności na uderzenie 100 J. Obuwie zawodowe O, zgodne z EN ISO 20347, nie ma podnoska ochronnego i stosuje się je tam, gdzie nie występuje ryzyko urazu palców.

Co oznaczają klasy S1, S2 i S3?

S1 – suche stanowisko pracy

Klasa S1 obejmuje podstawowe wymagania ponad poziom SB. Obuwie ma zamkniętą piętę, właściwości antyelektrostatyczne, absorpcję energii w części piętowej oraz podnosek 200 J. Nie zapewnia natomiast ochrony przed przebiciem podeszwy ani odporności cholewki na wodę.

S1 sprawdzi się w suchych magazynach, halach produkcyjnych, warsztatach i przy montażu. Jeżeli na podłodze mogą znajdować się gwoździe, opiłki lub inne ostre elementy, sama klasa S1 jest niewystarczająca.

S2 – wilgoć bez ryzyka przebicia

S2 zawiera wszystkie cechy S1 i dodaje odporność cholewki na przepuszczanie oraz absorpcję wody. W aktualnej normie właściwość tę oznacza się symbolem WPA. Dotyczy ona górnej części buta, a nie pełnej szczelności całego obuwia.

Buty S2 można stosować na wilgotnych stanowiskach, przy pracach zewnętrznych wykonywanych bez kontaktu z ostrym podłożem oraz w części zakładów spożywczych. Nie mają jednak wkładki antyprzebiciowej, dlatego nie zastępują S3 w środowisku budowlanym.

S3 – wilgoć i ryzyko przebicia

S3 łączy cechy S2 z ochroną przed przebiciem podeszwy i urzeźbioną podeszwą. W starszych opisach często przedstawia się ją jako połączenie S1P i S2. To dobre uproszczenie, o ile pamiętasz, że w nowej normie rodzaj wkładki może być oznaczony jako P, PL albo PS.

S3 jest typowym wyborem na budowę, do robót drogowych, prac terenowych, rolnictwa i przemysłu. Chroni przed spadającymi przedmiotami, wilgocią oraz gwoździami i innymi ostrymi elementami od strony podłoża. Sama klasa S3 nie oznacza automatycznie pełnej wodoszczelności całego buta ani odporności na wszystkie substancje chemiczne.

S4 i S5 – obuwie gumowe oraz polimerowe

S4 i S5 dotyczą obuwia wykonanego w całości z gumy lub polimeru. S4 zapewnia cechy bazowe odpowiadające S1 oraz pełną szczelność konstrukcji, ale nie ma wkładki antyprzebiciowej. S5 dodaje wkładkę antyprzebiciową i urzeźbioną podeszwę.

Obuwie tych klas przypomina konstrukcyjnie kalosze ochronne. S4 pasuje do pracy w wodzie, błocie lub przy intensywnym myciu, gdy nie ma ryzyka przebicia. S5 wybiera się tam, gdzie występują jednocześnie wilgoć, śliskie podłoże i ostre elementy.

S6 i S7 – klasy wprowadzone w normie 2022

Norma EN ISO 20345:2022 wprowadziła klasy S6 i S7 dla obuwia klasy I, czyli najczęściej skórzanego lub tekstylnego, z konstrukcją zapewniającą pełną wodoszczelność całego buta.

S6 odpowiada klasie S2, ale dodatkowo wymaga wodoodporności całego obuwia oznaczanej jako WR. Nie ma ochrony przed przebiciem. S7 odpowiada klasie S3 z dodatkiem pełnej wodoszczelności WR, dlatego jest przeznaczona do mokrego terenu, gdy występuje także ryzyko przebicia.

Nie należy utożsamiać WPA z WR. WPA opisuje odporność cholewki na przepuszczanie i pochłanianie wody, natomiast WR dotyczy całego obuwia. W klasach S6 i S7 pełna wodoszczelność wynika już z samej klasy.

Najważniejsze zmiany w normie EN ISO 20345:2022

Na rynku nadal mogą występować buty certyfikowane według wcześniejszej normy EN ISO 20345:2011. Dlatego oznaczenia na starszym i nowszym obuwiu nie zawsze wyglądają tak samo. Najważniejsze różnice dotyczą wkładek antyprzebiciowych, wodoodporności i antypoślizgowości:

• P – metalowa wkładka antyprzebiciowa testowana gwoździem o średnicy 4,5 mm.
• PL – niemetalowa wkładka testowana gwoździem o średnicy 4,5 mm.
• PS – niemetalowa wkładka testowana gwoździem o średnicy 3,0 mm, co odpowiada podwyższonym wymaganiom wobec cienkich ostrych przedmiotów.
• WPA – odporność cholewki na przepuszczanie i absorpcję wody, dawniej opisywana jako WRU.
• WR – odporność całego obuwia na wodę.
• SR – dodatkowy test odporności na poślizg na płytce ceramicznej pokrytej gliceryną.

Symbole SRA, SRB i SRC były stosowane w starszym systemie. W normie 2022 podstawowy test poślizgu jest częścią wymagań dla obuwia, a SR oznacza dodatkowe przejście rozszerzonego testu antypoślizgowego.

Dodatkowe oznaczenia na obuwiu BHP

Sama klasa S nie opisuje wszystkich właściwości buta. Przy wyborze sprawdź także symbole dodatkowe:

• FO – odporność podeszwy na oleje, paliwa i inne węglowodory.
• HRO – odporność podeszwy na kontakt z gorącym podłożem o temperaturze do 300°C przez 1 minutę.
• CI – izolacja spodu obuwia od zimna.
• HI – izolacja spodu obuwia od ciepła.
• ESD – kontrolowane odprowadzanie ładunków elektrostatycznych, istotne między innymi przy pracy z elektroniką.
• LG – zwiększona przyczepność do szczebli drabiny.
• SC – odporność materiału noska na ścieranie.

Obecność symbolu FO ma szczególne znaczenie przy pracy z olejami i paliwami. W nowszej normie odporność na węglowodory nie jest już automatycznie przypisana do każdej klasy S1–S5.

Jak dobrać klasę obuwia do stanowiska?

Wybór powinien wynikać z oceny ryzyka zawodowego, a nie wyłącznie z nazwy branży. Przed zakupem odpowiedz na poniższe pytania:

• Czy na podłożu mogą znajdować się gwoździe, szkło, opiłki lub inne ostre elementy?
• Czy but będzie używany w hali, czy na zewnątrz?
• Czy występuje kontakt z deszczem, błotem albo stojącą wodą?
• Czy potrzebujesz ochrony całego obuwia przed wodą, czy wystarczy wodoodporna cholewka?
• Czy na stanowisku występują oleje, paliwa, wysoka temperatura albo zimne podłoże?
• Czy praca wymaga ochrony elektrostatycznej, przyczepności na drabinie lub dodatkowej stabilizacji kostki?

W uproszczeniu do suchej hali bez ryzyka przebicia wystarczy S1. Gdy pojawia się ryzyko nadepnięcia na ostre przedmioty, wybierz S1P, S1PL lub S1PS. Przy wilgoci bez ryzyka przebicia sprawdzi się S2, a przy połączeniu wilgoci i przebicia najczęściej wybiera się S3. Do pracy w wodzie lub błocie dobierz S4 albo S5, natomiast przy potrzebie pełnej wodoszczelności lekkiego obuwia klasy I rozważ S6 lub S7.

Najczęstsze pytania

S1P czy S3 – co wybrać?

S1P wybierz do suchego środowiska z ryzykiem przebicia. S3 będzie lepsza, gdy oprócz ochrony przed ostrymi elementami występuje wilgoć lub praca na zewnątrz. S3 może być cięższa i mniej przewiewna, dlatego nie ma powodu wybierać jej do suchej hali, jeśli ocena ryzyka nie wymaga odporności na wodę.

Co oznacza SR?

SR to dodatkowe oznaczenie potwierdzające przejście rozszerzonego testu odporności na poślizg na płytce ceramicznej pokrytej gliceryną. Brak symbolu SR nie oznacza automatycznie braku właściwości antypoślizgowych, ponieważ podstawowa odporność na poślizg jest wymagana przez aktualną normę.

Dlaczego waga buta ma znaczenie?

Obuwie noszone przez wiele godzin wpływa na zmęczenie stóp i całego układu ruchu. Podnosek kompozytowy oraz niemetalowa wkładka mogą zmniejszyć masę, ale najważniejsza pozostaje zgodność ochrony z zagrożeniami. Lżejszy model nie będzie dobrym wyborem, jeśli nie ma wymaganej wkładki, wodoodporności albo odporności termicznej.

Najprostsza zasada wyboru jest następująca: S1 do suchej pracy, S2 do wilgoci bez ryzyka przebicia, S3 do wilgoci i ostrych elementów, a S6 lub S7 wtedy, gdy potrzebna jest pełna wodoszczelność obuwia klasy I.

Artykuł ma charakter informacyjny. Ostateczny dobór obuwia powinien wynikać z oceny ryzyka zawodowego, instrukcji producenta oraz wymagań obowiązujących na konkretnym stanowisku pracy.