Przemoknięte stopy mimo impregnacji nie zawsze oznaczają, że użyto za mało preparatu. Impregnat chroni głównie zewnętrzny materiał cholewki, ale nie naprawi pękniętej podeszwy, rozszczelnionych szwów ani uszkodzonej membrany. Wilgoć wewnątrz może też pochodzić z kondensacji potu, a nie z wody przedostającej się z zewnątrz.
Najpierw ustal, skąd bierze się wilgoć
Miejsce i sposób pojawienia się wilgoci zwykle pozwalają zawęzić przyczynę. Inaczej zachowuje się but z odklejoną podeszwą, inaczej przemoczona cholewka, a jeszcze inaczej obuwie, w którym stopa poci się podczas intensywnego marszu.
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| Woda pojawia się od spodu lub przy palcach | Odklejenie podeszwy, pęknięcie gumy albo przetarcie bieżnika | Ocena u szewca lub zgłoszenie reklamacyjne. Impregnat nie uszczelni takiego uszkodzenia. |
| Wilgoć przedostaje się przez jedno, konkretne miejsce | Pęknięty szew, rozdarcie cholewki albo źle wykonane połączenie elementów | Dokładne oględziny i dokumentacja uszkodzenia. Przy nowym obuwiu warto rozpocząć procedurę reklamacyjną. |
| Cała cholewka szybko nasiąka wodą | Zużyta warstwa DWR, zabrudzenie materiału albo środek niepasujący do rodzaju skóry | Wyczyścić buty, wysuszyć je w temperaturze pokojowej i zastosować preparat przeznaczony do danego materiału. |
| Wilgoć pojawia się głównie podczas wysiłku, a cholewka pozostaje sucha | Kondensacja pary wodnej i potu wewnątrz buta | Sprawdzić skarpety, wentylację oraz dopasowanie obuwia. Nie zakładać od razu, że membrana jest nieszczelna. |
Jeżeli problem występuje w mieście podczas krótkiego spaceru, podejrzane są przede wszystkim nieszczelności konstrukcyjne lub zużyty materiał. W górach i podczas długiego marszu dochodzi jeszcze długotrwały kontakt z deszczem, błotem i mokrą trawą. Nawet sprawny but nie jest wtedy nieograniczoną ochroną przed wodą, zwłaszcza gdy wilgoć dostaje się górą, przez język lub okolice sznurowania.
Membrana nie wyklucza przemakania
W butach z membraną, takich jak Gore-Tex czy Texapore, działają dwie różne warstwy ochrony. Zewnętrzna impregnacja, często określana jako DWR, ogranicza nasiąkanie cholewki. Membrana znajdująca się pod materiałem ma z kolei ograniczać przenikanie ciekłej wody i umożliwiać odprowadzanie części pary.
Gdy zewnętrzny materiał nasiąknie, jego oddychalność spada. Para wytwarzana przez stopę trudniej wydostaje się na zewnątrz i skrapla się wewnątrz buta. Skarpeta staje się wilgotna, choć woda z kałuży lub deszczu wcale nie musiała przejść przez membranę. W chłodnych warunkach ten efekt może pojawić się szybciej, szczególnie przy intensywnym wysiłku i słabej wentylacji.
Membrana także może się zużyć albo uszkodzić mechanicznie. Przyczyną bywają zagniecenia, przetarcia, pęknięcia materiału lub niewłaściwa pielęgnacja. Impregnacja zewnętrzna nie naprawia takiej bariery. Nie każdy but z membraną zachowa pełną wodoodporność przez cały okres użytkowania, a deklarowana ochrona nie oznacza możliwości długiego brodzenia w wodzie.
Jak sprawdzić, czy but ma wadę?
Przed reklamacją lub oddaniem obuwia do naprawy wykonaj oględziny w uporządkowany sposób:
- Wyczyść cholewkę. Usuń błoto i sól, ponieważ zabrudzenia mogą zasłaniać rozdarcia oraz utrudniać ocenę stanu materiału.
- Obejrzyj szwy i łączenie z podeszwą. Szukaj przerwanych nici, szczelin, odklejeń, pęknięć oraz miejsc, w których materiał rozchodzi się przy zginaniu.
- Sprawdź miejsce pojawiania się wilgoci. Zwróć uwagę, czy mokra jest cała skarpeta, czy tylko okolica palców, pięty albo podeszwy. Próby z wodą wykonuj ostrożnie i krótko, ponieważ długie moczenie może dodatkowo obciążyć obuwie.
- Zrób zdjęcia. Udokumentuj pęknięcia, odklejenia i stan cholewki, a także zachowaj dowód zakupu oraz informacje o przeznaczeniu butów.
- Sprawdź instrukcję producenta. Porównaj użyty preparat z zaleceniami dotyczącymi skóry, nubuku, zamszu lub membrany.
Reklamacja jest szczególnie uzasadniona, gdy stosunkowo nowe buty przemakają w zwykłych warunkach zgodnych z ich przeznaczeniem, a przyczyną okazuje się rozszczelniony szew, wada podeszwy albo źle zamontowana membrana. Inaczej ocenia się naturalne zużycie po wielu sezonach, przetarcie od skał czy korzystanie z niskich butów w wodzie sięgającej powyżej cholewki. Opisuj objawy konkretnie i dołącz dokumentację zamiast ograniczać zgłoszenie do stwierdzenia, że „buty przeciekają”.
Czego nie robić z przemoczonymi butami?
Nie stawiaj obuwia bezpośrednio przy grzejniku, piecu ani na bardzo nasłonecznionym parapecie. Wysoka temperatura może przesuszyć i odkształcić skórę, osłabić kleje oraz przyspieszyć odklejanie podeszwy. Wyjmij wkładki, rozsznuruj buty, wypchaj je papierem i pozostaw do wyschnięcia w temperaturze pokojowej. Papier wymieniaj, gdy nasiąknie.
Nie stosuj też tłuszczu do skóry licowej w butach z membraną, jeśli producent go nie zaleca. Taki preparat może ograniczyć oddychalność materiału i utrudnić odprowadzanie pary. Do nubuku, zamszu i obuwia membranowego wybieraj środki wskazane dla konkretnego materiału. Agresywne detergenty, wybielacze i przypadkowe oleje mogą trwale zmienić strukturę oraz wygląd cholewki.
Jeżeli po wysuszeniu buty nadal przeciekają w tym samym miejscu, nie nakładaj kolejnych warstw impregnatu w nadziei, że zakryją uszkodzenie. Gdy wilgoć pojawia się od strony podeszwy, na szwach lub przy widocznym rozdarciu, potrzebna jest ocena reklamacyjna albo szewska. Jeśli natomiast zewnętrzna cholewka jest sucha, a mokra staje się tylko skarpeta podczas wysiłku, najpierw sprawdź kondensację i oddychalność, a nie samą wodoodporność.
