Jeśli po zimie na butach pojawił się pleśniowy nalot, nie wyrzucaj ich od razu. Powierzchowną pleśń często da się usunąć, o ile materiał nie został głęboko zniszczony. Najważniejsze są szybka reakcja, czyszczenie na sucho, środek dopasowany do rodzaju obuwia i powolne suszenie w temperaturze pokojowej.
Kiedy buty są jeszcze do uratowania?
Najpierw wynieś obuwie z piwnicy do suchego, przewiewnego miejsca i oceń jego stan. Wilgoć sprzyja pleśnieniu, szczególnie gdy buty zostały schowane niedosuszone albo przez wiele tygodni stały w zawilgoconym pomieszczeniu.
Możesz spróbować czyszczenia, gdy nalot znajduje się głównie na powierzchni, a materiał nie jest kruchy, popękany ani odkształcony. Zrezygnuj z domowych prób lub skonsultuj się z szewcem, gdy:
- pleśń zajmuje dużą część cholewki i widać głębokie uszkodzenia materiału,
- zapach stęchlizny przeniknął do wnętrza i nie słabnie po przewietrzeniu,
- nalot pojawił się również wewnątrz buta, pod wyściółką albo na trudnej do wyjęcia wkładce,
- zamsz jest mocno zaatakowany, a obuwie ma dużą wartość lub delikatne wykończenie.
W przypadku pleśni wewnątrz obuwia ryzyko nieskutecznego oczyszczenia jest większe. Buty, których nie da się dokładnie wyczyścić i wysuszyć, lepiej wyrzucić niż ponownie używać.
Jak wyczyścić spleśniałe buty?
Metoda zależy od materiału. Nie stosuj jednego preparatu do całej pary, jeśli cholewka, podszewka i wkładki są wykonane z różnych tworzyw.
| Materiał | Środek czyszczący | Uwagi |
|---|---|---|
| Skóra licowa | Roztwór octu i wody w proporcji 1:1 | Po czyszczeniu skórę trzeba wysuszyć i zakonserwować. Nie używaj alkoholu, który może ją przesuszyć. |
| Zamsz i nubuk | Preparat przeznaczony do tego materiału, ewentualnie alkohol lub roztwór amoniaku stosowany bardzo ostrożnie | Najpierw wykonaj próbę w niewidocznym miejscu. Mocna pleśń może trwale zniszczyć powierzchnię. |
| Tekstylia | Delikatny detergent, środek do obuwia tekstylnego lub roztwór octu użyty po próbie koloru | Wyjmij wkładki i wypierz je osobno, jeśli producent na to pozwala. Nie wkładaj butów od razu do pralki. |
Bez względu na materiał zachowaj tę kolejność działań:
- Przygotuj miejsce pracy – załóż rękawiczki, otwórz okno i oddziel spleśniałe buty od pozostałego obuwia.
- Usuń nalot na sucho – delikatnie wyszczotkuj powierzchnię twardą szczotką, najlepiej poza pomieszczeniem mieszkalnym. Nie wcieraj pleśni w materiał.
- Wyczyść powierzchnię na mokro – skórę licową przetrzyj miękką szmatką zwilżoną roztworem octu i wody 1:1. Zamsz, nubuk i tkaniny traktuj wyłącznie środkiem dopuszczonym do danego materiału.
- Oczyść wnętrze – wyjmij sznurówki i wkładki. Wkładki wypierz lub wymień, jeśli utrzymuje się na nich zapach stęchlizny.
- Osusz buty – zbierz wilgoć papierowym ręcznikiem albo suchą szmatką, włóż do środka prawidła lub luźno zwinięty papier i pozostaw obuwie w przewiewnym miejscu.
- Sprawdź efekt po wyschnięciu – jeśli nalot lub zapach wraca, nie powtarzaj wielokrotnie agresywnego zabiegu. W przypadku wartościowych butów oddaj je do szewca.
Skóry licowej nie należy czyścić wysokoprocentowym alkoholem. Może ją wysuszyć, odbarwić i doprowadzić do pękania. Alkohol lub rozcieńczony amoniak bywa stosowany przy zamszu, ale tylko po próbie na małym, niewidocznym fragmencie. Przy mocnym zaatakowaniu zamszu domowe metody mogą wyrządzić więcej szkody niż sama pleśń.
Nie susz butów na kaloryferze, przy piecu ani suszarką do włosów. Nagłe działanie ciepła może odkształcić cholewkę, spowodować pękanie skóry i osłabić klej. Susz obuwie powoli w temperaturze pokojowej, z dala od bezpośredniego źródła ciepła.
Jak zapobiegać pleśni w przyszłości?
Samo wyczyszczenie butów nie wystarczy, jeśli nadal będą przechowywane w wilgotnej piwnicy bez przepływu powietrza. Przed schowaniem każdą parę dokładnie oczyść i wysusz, a następnie zastosuj następujące zasady:
- chowaj wyłącznie czyste i całkowicie suche obuwie,
- stosuj prawidła albo luźne wypełnienie z papieru, aby zachować kształt i ograniczyć gromadzenie wilgoci,
- przechowuj buty na półce lub kratce, a nie bezpośrednio na wilgotnej podłodze piwnicy,
- zapewnij cyrkulację powietrza i nie upychaj par w szczelnych workach foliowych,
- kontroluj wilgoć w piwnicy i regularnie wietrz pomieszczenie,
- wyjmuj obuwie po sezonie, przewietrz je i sprawdź, zanim ponownie zamkniesz je w pojemniku.
Jeżeli po czyszczeniu buty są suche, nie mają nalotu, a zapach stęchlizny zniknął, zwykle można bezpiecznie przywrócić je do użytkowania. Przy głębokiej pleśni, trwałym zapachu wewnątrz lub mocno zniszczonym zamszu rozsądniejsza będzie pomoc szewca albo rezygnacja z tej pary.
