Zamsz i welur skórzany to materiały o miękkiej, szorstkiej powierzchni, ale technicznie nie oznaczają tego samego. Zamsz jest tradycyjnie kojarzony ze skórą garbowaną tłuszczowo, natomiast welur to najczęściej szlifowana dwoina, czyli spodnia warstwa skóry. W sklepach nazwy bywają używane zamiennie, dlatego większość butów opisywanych jako „zamszowe” może być w rzeczywistości wykonana z weluru skórzanego.
Zamsz a welur – najważniejsza różnica
Oba materiały należą do tak zwanych skór szorstkich. Ich powierzchnia powstaje po obróbce strony mizdry, czyli wewnętrznej, włóknistej części skóry. To odróżnia je od nubuku, w którym szlifuje się lico, czyli zewnętrzną stronę skóry. Nubuk ma zwykle krótszy i delikatniejszy nap, a także większą odporność na zużycie.
Tradycyjny zamsz powstawał w procesie garbowania tłuszczowego, między innymi olejami rybnymi. Współcześnie termin ten obejmuje jednak także inne skóry o podobnym wykończeniu. Welur skórzany jest handlową nazwą dwoiny z napem, najczęściej garbowanej chromowo. Nie należy mylić go z welurem tekstylnym, który jest tkaniną z bawełny, poliestru lub wiskozy.
Jak odróżnić zamsz od weluru skórzanego?
Różnica nie zawsze jest widoczna na gotowym bucie, szczególnie gdy producent stosuje nazewnictwo marketingowe. Znaczenie mają przede wszystkim rodzaj skóry, jakość włókien i sposób wykonania dwoiny.
| Parametr | Zamsz | Welur skórzany |
|---|---|---|
| Pochodzenie | Skóra szlifowana od strony mizdry, tradycyjnie garbowana tłuszczowo | Dwoina, czyli spodnia warstwa skóry, szlifowana od strony mizdry |
| Trwałość | Zależna od gatunku skóry, zwykle średnia lub wysoka | Najczęściej średnia, przy słabszej dwoinie niższa |
| Odporność na wodę | Niska bez impregnacji | Niska bez impregnacji |
| Cena | Średnia do wysokiej, zwłaszcza przy dobrej skórze cielęcej lub jeleniej | Zwykle niższa lub średnia |
| Zastosowanie | Obuwie wizytowe, codzienne i produkty segmentu premium | Buty codzienne, botki, mokasyny i obuwie produkowane masowo |
Welur częściej trafia do tańszego obuwia, ponieważ dwoina jest produktem ubocznym rozszczepiania grubszej skóry i kosztuje mniej niż wysokiej jakości skóra z zachowanym licem. Nie oznacza to jednak, że każda para welurowych butów szybko się zniszczy. O trwałości decydują także grubość materiału, gęstość włókien, jakość barwienia, konstrukcja cholewki i sposób użytkowania.
Warto sprawdzić metkę lub piktogram materiałowy. Oznaczenia stosowane w Unii Europejskiej, między innymi w ramach Dyrektywy 94/11/WE, informują osobno o materiale wierzchu, podszewki i podeszwy. Sam napis „zamsz” nie zawsze pozwala ustalić, czy chodzi o tradycyjny zamsz, czy o welur skórzany.
Jak te materiały zachowują się podczas noszenia?
Pod względem komfortu zamsz i welur są do siebie podobne. Naturalna skóra szorstka przepuszcza powietrze i może pomagać w odprowadzaniu wilgoci ze środka buta. Nie oznacza to jednak, że obuwie nie będzie się pocić. Duże znaczenie mają podszewka, wkładka, krój cholewki i dopasowanie do stopy.
Charakterystyczną cechą obu materiałów jest zmiana odcienia po pogładzeniu. Włókna napu układają się w różne strony, tworząc jaśniejsze i ciemniejsze pola. W welurze efekt może być bardziej widoczny, gdy nap jest dłuższy lub mniej równomierny. Z czasem miejsca narażone na tarcie mogą się wygładzać, przez co but traci jednolitą fakturę.
Deszcz i wilgoć są problemem zarówno dla zamszu, jak i weluru. Woda może powodować plamy, sklejanie napu, stwardnienie skóry, a po wyschnięciu także zmianę kształtu. Impregnat ogranicza wchłanianie wilgoci, ale nie zamienia tych materiałów w wodoszczelne. Zimą szczególnie szkodliwa bywa sól drogowa, która pozostawia jasne zacieki i może przesuszać włókna.
Jak pielęgnować zamsz i welur?
Oba materiały wymagają podobnej pielęgnacji. Najważniejsze jest usuwanie kurzu na sucho i zabezpieczenie powierzchni przed pierwszym wyjściem. Przydatna będzie szczotka kreponowa albo miękka szczotka przeznaczona do skór szorstkich. Podstawowe zasady są następujące:
- Szczotkuj buty na sucho – usuwaj kurz i podnoś nap po każdym kilku użyciach, wykonując ruchy zgodne z zaleceniami producenta.
- Impregnuj powierzchnię – zastosuj preparat przeznaczony do zamszu i weluru przed pierwszym użyciem, a później odnawiaj ochronę zgodnie z częstotliwością noszenia.
- Susz naturalnie – mokre buty pozostaw w przewiewnym miejscu, z dala od kaloryfera, suszarki i intensywnego słońca.
- Usuwaj suche plamy gumką do zamszu – mocniejsze zabrudzenia czyść wyłącznie preparatem przeznaczonym do skór szorstkich, najpierw testując go na mało widocznym fragmencie.
- Nie stosuj past do skóry licowej – tłuste kremy i woski mogą skleić nap oraz zatkać pory materiału.
Pranie w pralce i czyszczenie wodą z mydłem może trwale zmienić fakturę skóry. Trudne plamy z soli lub tłuszczu lepiej powierzyć zakładowi zajmującemu się renowacją obuwia, ponieważ domowe eksperymenty często kończą się odbarwieniem albo usztywnieniem cholewki.
Co wybrać – zamsz czy welur?
Zamsz będzie lepszym wyborem dla osoby, która szuka miękkiego, szlachetnie wyglądającego materiału i akceptuje staranną pielęgnację. Welur skórzany sprawdzi się jako codzienna, zwykle tańsza opcja, szczególnie gdy ważny jest matowy wygląd i większa dostępność modeli. W obu przypadkach o trwałości w większym stopniu niż sama nazwa decydują jakość skóry, wykonanie buta, impregnacja i ochrona przed wilgocią.
